Τα σενάρια καταστροφής του πλανήτη είναι πολλά. Ποιο είναι όμως χρονικά πιο κοντά μας; Ο δρ. Τζέιμς Μάρτιν, συγγραφέας του βιβλίου Το νόημα του 21ου αιώνα και υποψήφιος για Πούλιτζερ, και άλλοι ειδικοί μάς μιλούν για πράγματα που δεν θέλουμε να ακούμε, αλλά που ο νόμος των πιθανοτήτων μάς απαγορεύει να τα αποκλείσουμε.

1. Πυρηνικός πόλεμος

Πώς έχει η κατάσταση;

Παρ’ ότι ο Ψυχρός Πόλεμος έχει τελειώσει, η απειλή μιας πυρηνικής σύγκρουσης είναι υπαρκτή. Μια έκρηξη 20 μεγατόνων μίας και μόνο πυρηνικής κεφαλής είναι ικανή να σκοτώσει εκατομμύρια κόσμου – και υπάρχουν πάνω από 12.000 ενεργές πυρηνικές κεφαλές στον πλανήτη (τόσες τουλάχιστον είναι δηλωμένες στη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, aka IAEA).

Τι άλλα;

Επισήμως, οι χώρες που κατέχουν πυρηνικά όπλα είναι πέντε: οι ΗΠΑ, η Αγγλία, η Κίνα, η Γαλλία και η Ρωσία. Παρ’ όλα αυτά, η ΙΑΕΑ γνωρίζει ότι πυρηνικό οπλοστάσιο υπάρχει και στην Ινδία, στο Πακιστάν, στη Β. Κορέα και στο Ισραήλ. Σύμφωνα με τον Πολ Ρότζερς, καθηγητή ειρηνευτικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μπράντφορντ, το χειρότερο σενάριο έχει ως εξής: «Το 2008 το Ισραήλ εξαπολύει επιθέσεις από αέρος στο Ιράν, με σκοπό να καταστρέψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, και αποτυγχάνει. Μετά το Ιράν κάνει επίδειξη των κρυμμένων, υπόγειων εγκαταστάσεών του και στη συνέχεια ο Αμερικανός Πρόεδρος εξαπολύει εναέρια επίθεση. Σε απάντηση, η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο ισοπεδώνονται μέχρι το 2012. Οι ΗΠΑ απειλούν να ανταποδώσουν με πυρηνικά χτυπήματα ευρείας ισχύος και η Ρωσία προειδοποιεί ότι, αν συμβεί αυτό, θα αντιδράσει».  

Αποκάλυψη πότε;

Σύμφωνα με το πιο απαισιόδοξο σενάριο, σε πέντε χρόνια.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο Τζέιμς Μάρτιν λέει: «Οι άνθρωποι δεν έχουν συνειδητοποιήσει πόσο επικίνδυνος ήταν ο Ψυχρός Πόλεμος, ούτε πόσο εύκολο είναι να επιστρέψουμε σε μια παρόμοια κατάσταση».

Δείκτης επικινδυνότητας: 4/5

2. Παγκόσμια υπερθέρμανση

Πώς έχει η κατάσταση;

Ο καθηγητής Ρότζερς σκιαγραφεί το χειρότερο δυνατό σενάριο: «Μέχρι το 2020 οι κλιματικές αλλαγές κάνουν το επίπεδο της θάλασσας να ανέβει τόσο, ώστε να πλημμυρίσουν οι παράκτιες περιοχές. Καθώς η κατανομή της βροχής μετακινείται προς τους ωκεανούς και τους πόλους, οι τροπικοί αποξηραίνονται. Εκατομμύρια άνθρωποι λιμοκτονούν και αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Τα βιομηχανικά κράτη κλείνουν τα σύνορά τους για να προστατευτούν, με αποτέλεσμα το φτωχότερο κομμάτι του πληθυσμού στους τροπικούς ν’ αρχίσει να αντιδρά βίαια. Μέχρι το 2040 οι πάγοι στην Αρκτική λιώνουν τελείως και τα λαχανικά που σαπίζουν εκλύουν στην ατμόσφαιρα τεράστιες ποσότητες μεθανίου. Μέχρι το 2107 το κλίμα της Γης μοιάζει με αυτό της Αφροδίτης. Μερικές χιλιάδες που επιβιώνουν ζουν κάτω από την επιφάνεια». 

Τι άλλα;

Ο Μπιλ Μακ Γκουάιαρ, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Κινδύνων Μπένφιλντ στο Λονδίνο, προειδοποιεί: «Έχουμε μόλις επτά χρόνια για να δράσουμε πριν οι κλιματικές αλλαγές γίνουν μη αναστρέψιμες. Ο χρόνος κυλάει αντίστροφα…».

Αποκάλυψη πότε;

Σύμφωνα με το πιο απαισιόδοξο σενάριο, σε εκατό χρόνια.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Πιθανότατα θα συμβεί, μια και τα φυσικά καύσιμα είναι προσοδοφόρα. Το απόθεμα πετρελαίου που υπάρχει αυτή τη στιγμή στον κόσμο αξίζει 60 τρισ. δολάρια και οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής νομοθεσίας που θα κρίνει παράνομη την κατανάλωσή του θα συναντήσει σθεναρή αντίσταση».

Δείκτης επικινδυνότητας: 5/5

3. Βιολογικός πόλεμος

Πώς έχει η κατάσταση;

Οι τεχνικές βιοτρομοκρατίας έχουν βελτιωθεί ελάχιστα από το Μεσαίωνα, όταν τα άψυχα σώματα αυτών που είχαν προσβληθεί από πανώλη απορρίπτονταν με συνοπτικές διαδικασίες πάνω από τα τείχη των υπό πολιορκία πόλεων. Το να στέλνεις άνθρακα με το ταχυδρομείο είναι η επέκταση της απειλής σήμερα. Η Τζέσικα Στερν, από το Αμερικανικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων, εξηγεί: «Η εκδήλωση βιολογικής τρομοκρατίας σε μεγάλη κλίμακα μάλλον θα παραμείνει σπάνιο φαινόμενο, καθώς η βιομηχανική παραγωγή μικροβίων χρειάζεται εξειδικευμένη γνώση, που είναι δύσκολο να αποκτηθεί από ομάδες τρομοκρατών».

Τι άλλα;

Η Ρωσία, για παράδειγμα, εδώ και δεκαετίες πειραματίζεται με βιολογικά όπλα. Αν η τεχνογνωσία της έπεφτε στα χέρια τρομοκρατών, τα αποτελέσματα μπορεί να ήταν τρομακτικά. Πρόσφατη βρετανική έρευνα έδειξε ότι ενδεχόμενη μείωση του δημόσιου εμβολιασμού θα σήμαινε πως αρρώστιες όπως η ευλογιά θα εξαπλώνονταν ραγδαία αν κάποτε ξεσπούσαν.

Αποκάλυψη πότε;

Στη χειρότερη; Σε είκοσι χρόνια.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Η συγκεκριμένη κατάσταση είναι πολύ επικίνδυνη και πρέπει να παρακολουθείται στενά».

Δείκτης επικινδυνότητας: 2/5

4. Εξέγερση των μηχανών

Πώς έχει η κατάσταση;

Το 1979 ο Ρόμπερτ Γουίλιαμς, εργαζόμενος σε εργοστάσιο κατασκευής αυτοκινήτων στο Μίσιγκαν, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που σκοτώθηκε από ρομπότ. Εντούτοις, οι επιστήμονες μόλις πρόσφατα παραδέχτηκαν ότι θα έπρεπε να αρχίσουμε να ανησυχούμε. Τον Απρίλιο που μας πέρασε επιστήμονες που εργάζονταν στις ένοπλες δυνάμεις συζήτησαν τους πιθανούς κινδύνους τους οποίους εγκυμονούν για τη ζωή μας τα ρομπότ που «σκέφτονται μόνα τους». Κλασικό παράδειγμα τα ρομπότ-φρουροί που περιπολούν στα σύνορα της Νότιας με τη Βόρεια Κορέα: φονικές μηχανές εξοπλισμένες με πολυβόλα και κάμερες, οι οποίες μπορούν να ξεχωρίσουν τους ανθρώπους από τα δέντρα.

Τι άλλα;

Ο καθηγητής Άλαν Γουίνφιλντ, του Πανεπιστημίου της Δ. Αγγλίας, λέει: «Φανταστείτε μια απεργία ανθρακωρύχων να καταστέλλεται από ρομπότ με κανόνια νερού. Τα ρομπότ έρχονται, δεν υπάρχει αμφιβολία».

Αποκάλυψη πότε;

Σε καμιά σαρανταριά χρονάκια.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Αν τα ρομπότ προσπαθούσαν ποτέ να “απαντήσουν στα πυρά μας”, θα τα διαλύαμε σχετικά εύκολα».

Δείκτης επικινδυνότητας: 2/5

5. Πρόσκρουση αστεροειδούς

Πώς έχει η κατάσταση;

Τον Ιούλιο του 2006 ένας αστεροειδής-βουνό πέρασε σε απόσταση 432.709 χλμ. από τη Γη. Όχι και πολύ κοντά στην πραγματικότητα, αλλά σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν 127 αστεροειδείς διαμέτρου περίπου ενός χιλιομέτρου που βρίσκονται σε τροχιά σύγκρουσης με τον πλανήτη μας. Μια τέτοια σύγκρουση σίγουρα θα προκαλούσε σε πρώτη φάση μακελειό, αλλά τα επακόλουθά της θα ήταν ακόμη πιο τρομακτικά. Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Αριζόνα υπολόγισαν ότι μια «σφοδρή σύγκρουση» θα ήταν ισοδύναμη με την έκρηξη 1.000.000 μεγατόνων ΤΝΤ: Η σκόνη που θα σηκωνόταν θα μαύριζε τον ουρανό σε λίγες μέρες, οι σοδειές θα καταστρέφονταν και 1 δισ. κόσμος θα λιμοκτονούσε.

Τι άλλα;

Ο ΟΗΕ λέει ότι θα εκπονήσει μέχρι το τέλος του χρόνου σχέδιο αντιμετώπισης της συγκεκριμένης απειλής. Η επόμενη σύγκρουση, πάντως, θα λάβει χώρα, βάσει υπολογισμών, την 1η Φεβρουαρίου του 2060.

Αποκάλυψη πότε;

Κάνε την αφαίρεση ντε! Σε 53 χρόνια.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Οι πιθανότητες πρόσκρουσης είναι σχεδόν μηδενικές, αλλά υπάρχουν».

Δείκτης επικινδυνότητας: 1/5

6. Σούπερ ηφαιστειακή έκρηξη

Πώς έχει η κατάσταση;

Μιλάμε για «σούπερ» όμως! Σούπερ δυνατή, σούπερ μεγάλη, σούπερ θανάσιμη. Λίγα τέτοια υπερμεγέθη υπόγεια «καζάνια» υπάρχουν σήμερα, και κρύβονται κάτω από μεγάλες λίμνες ή τεράστιες κοιλότητες, γνωστές ως «καλντέρες» (όπως της Σαντορίνης ή του Εθνικού Πάρκου Γέλοουστοουν στις ΗΠΑ). Όταν μια από αυτές εκραγεί, τεράστια σύννεφα στάχτης θα βυθίσουν τον κόσμο σ’ ένα μακρύ σκοτεινό χειμώνα, όπως η έκρηξη στη λίμνη Τόμπα της Ινδονησίας πριν από 71.500 χρόνια, που εκτιμάται ότι ευθύνεται για το θάνατο του 60% του παγκόσμιου πληθυσμού της εποχής.

Τι άλλα;

Το Γέλοουστοοουν έχει εκραγεί τρεις φορές: πριν από 2.100.000 χρόνια, πριν από 1.300.000 χρόνια και πριν από 64.000 χρόνια. Σήμερα το παρατηρητήριο του ηφαιστείου του Γέλοουστοουν ανησυχεί ότι η συγκέντρωση μάγματος που συνεχώς καταγράφει θα οδηγήσει αργά ή γρήγορα σε έκρηξη.

Αποκάλυψη πότε;

Ποιος τολμάει να προβλέψει;

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Αυτή η υπόθεση προκαλεί φόβο, αλλά και πάλι πιστεύω ότι θα επιβιώναμε. Θα χτίζαμε καταφύγια και θα αποθηκεύαμε φαγητό πριν μας χτυπήσει ο χειμώνας».

Δείκτης επικινδυνότητας: 3/5

7. Παγκόσμια επιδημία

Πώς έχει η κατάσταση;

Ο δρ. Άλαν Χέι, από το Παγκόσμιο Κέντρο Λοιμωδών Νόσων, λέει: «Η γρίπη των πτηνών έχει εξασθενήσει, αλλά δεν ξέρουμε τι μπορεί να συμβαίνει σε άλλα μέρη του κόσμου». Πάντως, σε τρεις πανδημίες το διάστημα 1918-1968 σκοτώθηκαν 59.000.000 άνθρωποι. 

Τι άλλα;

Αν ξεσπάσει παγκόσμια επιδημία γρίπης, τα υπάρχοντα εμβόλια επαρκούν μόλις για το 9% του πληθυσμού της Γης.

Αποκάλυψη πότε;

Μπορεί να «σκάσει» οποιαδήποτε μέρα.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Τα θύματα της ισπανικής γρίπης του 1918 ήταν περισσότερα από αυτά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Προς το παρόν είμαστε εντάξει, αλλά για πόσο;».

Δείκτης επικινδυνότητας: 4/5

8. Η εποχή των παγετώνων

Πώς έχει η κατάσταση;

Το 2004 το Ρεύμα του Κόλπου (το θερμό ρεύμα του Ατλαντικού που διατηρεί το κλίμα της Γης εύκρατο) σταμάτησε για δέκα μέρες. Αν σταματήσει εντελώς, η θερμοκρασία μπορεί να πέσει μέχρι και 10 οC, οδηγώντας έτσι τη νότια Ασία σε λιμό και σηματοδοτώντας την αρχή μιας μίνι εποχής των παγετώνων στην Ευρώπη.

Τι άλλα;

Ο Λόιντ Κάιγκγουιν, Αμερικανός επιστήμονας στο Ωκεανογραφικό Ινστιτούτο Γουντς Χόουλ, υποστηρίζει ότι αυτό που συνέβη το 2004 ήταν «η πιο απότομη αλλαγή κλίματος που έχει σημειωθεί ποτέ».

Αποκάλυψη πότε;

Κανείς δεν τολμά να υπολογίσει.

Η γνώμη του ειδικού:

Ο δρ. Μάρτιν λέει: «Είναι απίθανο να συμβεί, αλλά, ακόμα κι έτσι, ο Homo sapiens θα προσαρμοστεί. Θα επιβιώσουμε».

Δείκτης επικινδυνότητας: 3/5